Rezerwa z rezerwą do polityki

Marek Prabucki
W okresie międzywojennym, a także i wcześniej, działały w Polsce różne związki i stowarzyszenia byłych żołnierzy. Nosiły one często np. nazwę związku byłych powstańców i wojaków.

W okresie międzywojennym, a także i wcześniej, działały w Polsce różne związki i stowarzyszenia byłych żołnierzy. Nosiły one często np. nazwę związku byłych powstańców i wojaków.

<!** Image 2 align=none alt="Image 168893" sub="Grudziądzcy podoficerowie rezerwy podczas walnego zebrania Koła / Fot. Ze zbiorów autora">Były to w założeniu organizacje o charakterze neutralnym politycznie, ale różne partie chciały mieć wpływ na ich działalność, stąd też dochodziło do sporów i kontrowersji. Spośród organizacji byłych wojskowych najprężniej działało Koło Grudziądzkiego Związku Podoficerów Rezerwy, które to w kwietniu 1931 roku uroczyście obchodziło 5. rocznicę swojego powstania. Z tej okazji dokonano też poświęcenia sztandaru Koła.

<!** reklama>Uroczystości jubileuszowe Koła Podoficerów Rezerwy odbyły się w niedzielę, 12 kwietnia 1931 roku. Na miejsce spotkania członków Koła i delegacji, które brały udział w tychże uroczystościach, wyznaczono teren ogrodu przy Teatrze Miejskim.

200 osób i 15 sztandarów

Rano przybyły pociągiem do Grudziądza delegacje placówek z Torunia, Brodnicy, Bydgoszczy, Jabłonowa, Wąbrzeźna, a taże delegacje SOKOŁA I, II, i III. Obecni byli też na zbiórce m.in. młodzież katolicka z parafii św. Mikołaja i z parafii św. Krzyża w Grudziądzu oraz członkowie Związku Powstańców i Wojaków, straży pożarnej, Związku Niższych Funkcjonariuszy Państwowych, kolejarze, hallerczycy, Stowarzyszenie Byłych Wojskowych, Związek Legionistów, Związek Oficerów Rezerwy. W sumie w ogrodzie było prawie 200 osób. Delegaci przybyli z 15 pocztami sztandarowymi.

Po zebraniu się wszystkich Kół i Stowarzyszeń w ogrodzie Teatru Miejskiego uformował się pochód, który pod komendą komendanta Okręgowego Szneidera z Torunia wyruszył do kościoła farnego na uroczystą mszę św., która rozpoczęła się o godzinie 12. Mszę św. celebrował ks. Alfons Mańkowski, który u stóp ołtarza wygłosił podniosłe kazanie. Udział we mszy św. brali również m.in. Prezydent Miasta Grudziądza Józef Włodek i gen. Rachmistruk.

Po mszy św. zebrani przemaszerowali w pochodzie z kościoła pod Pomnik Żołnierza Polskiego na Rynku, gdzie złożono wieniec. Potem uformował się pochód, który wraz z orkiestrą 64 pp. na czele przedefilował przed władzami wojskowymi i cywilnymi. Po defiladzie pochód ruszył do ogrodu Tivoli, gdzie odbyła się uroczysta akademia, którą zagaił prezes Grudziądzkiego Koła Stanisław Pełka i serdecznie powitał przedstawiciela Wojewody Pomorskiego naczelnika Grzanka oraz przybyłych gości. Natomiast krótki rys historyczny Koła odczytał sekretarz Koła Teofil Kaźmierski wskazując na jego działalność przez 5 minione lat. Z kolei życzenia z tej okazji złożyli w imieniu Wojewody Pomorskiego naczelnik Grzanka, a w imieniu dowódcy VIII Korpusu gen. Pasławskiego, gen. Rachmistruk.

Akademia, obiad i bal

Po tych wszystkich życzeniach i przemówieniach przedstawiciel Wojewody Pomorskiego wraz z gen. Rachmistrukiem wręczyli zasłużonym na rzecz organizacji Związku Podoficerów Rezerwy dyplomy. Otrzymali je: Józef Karpiel, Stanisław Dębiński, Władysław Stanisławski oraz Łęgowski i Janicki. Później odbyła się krótka przerwa podczas której przygrywała orkiestra wojskowa 64 pp. Następnie Towarzystwo Śpiewu „Moniuszko” pod batutą dyrygenta Osińskiego wystąpiło z dwoma utworami. Po wyczerpaniu porządku dziennego i odśpiewaniu wspólnie „Nie rzucim ziemi skąd nasz ród” prezes grudziądzkiej placówki Stanisław Pełka zamknął uroczystą akademię. Po jej zakończeniu odbył się wspólny obiad, a wieczorem - bal dla wszystkich gości.

Zaznaczyć trzeba także, że w sierpniu 1931 roku przedstawiciele grudziądzkiej placówki brali udział w Ogólnopolskim Zjeździe Związku Podoficerów Rezerwy, jaki odbył się w Gdyni. Związek z Grudziądza przyczynił się także do zorganizowania w powiecie kół w Łasinie, Grucie i Radzyniu, a także współpracował z Polskim Związkiem Zachodnim.

Nie dla partii

Troszcząc się o swoją niezależność już w niecały rok po jubileuszowych obchodach, w maju 1932 roku Koło Związku Podoficerów Rezerwy w Grudziądzu na swym nadzwyczajnym zebraniu podjęło jednomyślnie uchwałę o wystąpieniu Koła z Ogólnego Związku Podoficerów Rezerwy Okręg VII i przystąpieniu Koła grudziądzkiego do apolitycznego Związku Podoficerów Rezerwy Ziem Zachodnich w Poznaniu.

Jako główny motyw wystąpienia podano niezadowolenie członków z powodu uprawiania wybitnie sanacyjnej polityki przez cały związek w Warszawie, jak też i zarząd okręgu w Toruniu. Stwierdzono także, że świętym obowiązkiem każdego podoficera rezerwy winna być świadomość służenia jednej Matce-Ojczyźnie, przez stanie w karnym szeregu, a w razie niebezpieczeństwa Jej bronić, a nie by z jego przynależności związkowej uprawiać politykę partyjną.

Warto tu dodać, że na Pomorzu, gdzie przed wojną duże wpływy w społeczeństwie miała endecja, niechętnie odnoszono się do poczynań sanacji. Po zamachu majowym władze w Warszawie i urzędnicy w stolicy województwa pomorskiego - Toruniu - starali się jak widać w różny sposób ingerować nawet w organizacje o charakterze ogólnym. Te jednak broniły się przed tego rodzaju zakusami.

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie