Toruń. Zburzono resztki murów dawnego „Tormięsu”. Napis, który oparł się komunistycznej bezpiece, już nie istnieje ZDJĘCIA

Mirosława Kruczkiewicz-Siebers
Mirosława Kruczkiewicz-Siebers
Tego muru już nie ma. Rok 2019.Stanisław Kuczorski przed hasłem, które namalował prawie 40 lat temu Szymon Spandowski
„TV kłamie”, „Mięso i mydło dla narodu” - takie hasła jeszcze kilka dni temu można było zobaczyć na resztce muru, który pozostał po zabudowaniach Toruńskich Zakładów Mięsnych przy ulicy Lubickiej. Były pamiątką czasów politycznego przełomu. Powstały 11 listopada 1981 roku.

Zobacz wideo: Tanieją mieszkania. Rekordowa liczba ofert sprzedaży

Toruń. Zburzono resztki murów dawnego „Tormięsu”, a wraz z nim legendarne napisy

Napisy zachowały się w wyjątkowo dobrym stanie. Oparły się próbom usunięcia podejmowanym przez komunistyczną bezpiekę. Były widoczne nawet po zamalowywaniu. Jak zdradził nam Stanisław Kuczorski, który bez mała 40 lat temu te hasła wykonał, sekret ich trwałości tkwił w farbie.

- To była bardzo dobra farba z „Towimoru” używana do malowania statków – wspominał pan Stanisław, dzisiaj na stałe mieszkający w Norwegii.

„Tormięs” miał być zabytkiem...

„Tormięs” (wcześniej Rzeźnia Miejska) zakończył swoją działalność w 1998 roku, po ponad stu latach istnienia. Rok później władze Torunia postanowiły postarać się o wpis zabudowań po zakładzie do rejestru zabytków. Obiekt u zbiegu Lubickiej i Targowej wpisu nie doczekał. W 2000 roku znaczną jego część strawił pożar.

Polecamy

Potem były wieloletnie spory sądowe między dwiema rodzinami, które rościły sobie prawo do terenu po zakładach mięsnych. Zwycięzcy tego sporu postanowili sprzedać teren. Nabywca miał tu zbudować centrum handlowo-rozrywkowe, co jednak okazało się sprzeczne z planem zagospodarowania przestrzennego. Ostatecznie w wyniku licytacji komorniczej tereny po miejskiej rzeźni trafiły do firmy „Willa Developer”, która w 2018 roku rozpoczęła tu wznoszenie osiedla mieszkaniowego.

Budowa „Apartamentów Lubicka” zbliża się ku końcowi. W planach budowy nie przewidziano zachowania resztki muru z historycznym napisem, choć apelowali o to konserwatorzy zabytków. Jedyną pamiątką po "Tormięsie" ma być zachowana brama wejściowa do zakładu.

Czytaj także

Toruń. Mury „Tormięsu” rozebrane. Napis, który oparł się komunistycznej bezpiece, już nie istnieje

W środę 10 lutego rozpoczęła się rozbiórka muru z hasłami. Co stanie się z cegłami z rozebranego muru? A może fragment z napisem zostanie odtworzony w innym miejscu lub trafi do muzeum? Nie udało nam się zadać tego pytania kierownictwu firmy „Willa Developer”. Jak usłyszeliśmy w biurze przedsiębiorstwa, szefowie będą dostępni dopiero w połowie przyszłego tygodnia.

Tak dobrze zachowane antykomunistyczne hasła z czasu „Karnawału Solidarności”, jak te na zburzonym właśnie murze, to unikat. W Toruniu podobne ostały się jeszcze na elemencie fortyfikacji zwanym Przyczółkiem Mostowym w sąsiedztwie Dworca Głównego. Są słabiej zachowane, ale niedawno, w grudniu zeszłego roku, trafiły do rejestru zabytków. Wniosek w tej sprawie złożył społeczny komitet „Solidarni - Toruń Pamięta”. Jak mówi prezes zarządu tego komitetu, były poseł i senator Jan Wyrowiński, napisy z lewobrzeża są cenne także dlatego, że powstały już po ogłoszeniu stanu wojennego, co oznacza, że malowanie ich było zagrożone surową karą.

Polecamy

- Status zabytku mają bodaj dwa lub trzy tego typu obiekty. Oczywiście szkoda, że nie udało się uratować także haseł z muru „Tormięsu”. Apelowaliśmy mniej lub bardziej formalnie o zachowanie tego muru, sądząc, że nikomu w tym miejscu nie będzie przeszkadzał – przyznaje Jan Wyrowiński.

Wideo

Komentarze 9

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Szkoda ,ze nie zachowano kawalka tego muru i nie znaleziono miejsca na jego ponowne ustawienie jako pomnika !Oczywiscie trzebaby dopisc po TV jeszcze P .TVP brzmi dzis lepej !

S
Seba1978
14 lutego, 18:00, gość:

Mur przetransportować na Żoliborz .i na nowo odtworzyć .na przeciwko okien Wodza tylko dopisać TV-PIS-

15 lutego, 7:44, co to jest ?:

TV-PIS- nie ma takiej stacji sprawdzałem w KRRiT.

Trolu pisowski ...3 wiadomości pod różnymi nickami....tylko ze wszystkie w jednym czasie.....takich baranów zatrudnia pis jako trole. Smiechu warte.

Z
Zgadza się kłamie !
14 lutego, 18:11, Jan:

TV kłamie. ]

To co? Prezes miał pozwolić?

Dlatego też TVNazi nie dostanie w tym roku koncesji na nadawanie ! Tam już trwa wielka ewakuacja ...

c
co to jest ?
14 lutego, 18:00, gość:

Mur przetransportować na Żoliborz .i na nowo odtworzyć .na przeciwko okien Wodza tylko dopisać TV-PIS-

TV-PIS- nie ma takiej stacji sprawdzałem w KRRiT.

A
A co robi władza ?
14 lutego, 20:53, Seba1978:

Szkoda. Minęło 40 lat,a napis caly czas aktualny.....niezyjacy członkowie tamtejszej Solidarnośći zapewne w grobach się przekręcają widząc co robi obecna władza.

Przywraca porządek w kraju po złodziejskich (nie)rządach Przestępczej Organizacji i Partii Swoich Ludzi lewacki żulu umysłowy ! Pozdrów Grażynę, Dżesikę i Brajanka !

S
Seba1978

Szkoda. Minęło 40 lat,a napis caly czas aktualny.....niezyjacy członkowie tamtejszej Solidarnośći zapewne w grobach się przekręcają widząc co robi obecna władza.

J
Jan

TV kłamie. ]

To co? Prezes miał pozwolić?

g
gość

Mur przetransportować na Żoliborz .i na nowo odtworzyć .na przeciwko okien Wodza tylko dopisać TV-PIS-

Q
Qu

lepsza nazwa dl atego osiedla to MIĘSNE GETTO ;]

Dodaj ogłoszenie