Żale za "žzdradzonych o świcie"

Sabina Waszczuk
Podczas inauguracji Ruchu im. Lecha Kaczyńskiego 10 kwietnia, Jarosław Kaczyński powołał się na fragment wiersza „Przesłanie Pana Cogito” Zbigniewa Herberta.

Podczas inauguracji Ruchu im. Lecha Kaczyńskiego 10 kwietnia, Jarosław Kaczyński powołał się na fragment wiersza „Przesłanie Pana Cogito” Zbigniewa Herberta.

Dokładnie chodzi o wypowiedź nawiązującą do śmierci pasażerów Tu-154 jako ludzi, którzy jak się wyraził Jarosław Kaczyńki, zostali „zdradzeni o świcie”. Fragment ten pochodzi z ostatniego wiersza z całego cyklu liryków o charakterze filozoficznym i moralistycznym pt. „Pan Cogito”.

<!** reklama>

Zachować szacunek

- Prawo do jego (Zbigniewa Herberta - przyp. red.) twórczości jest równe dla wszystkich, ale też wszyscy winni zachować wobec niej równy szacunek. Szacunek ten wymaga całkowitego oddzielenia spuścizny Poety od spraw polityki - czytamy w oświadczeniu Katarzyny Herbertowej, opublikowanym w TVN24. - Ten, kto instrumentalnie używa Imienia, idei oraz spuścizny twórczej Zbigniewa Herberta do realizacji własnych celów politycznych, ten, moim zdaniem, dopuszcza się nadużycia, a przez to okazuje brak szacunku mojemu mężowi i jego twórczości.

- Szanujemy zdanie wdowy po Zbigniewie Herbercie, ale tak, jak poeci angażują się w życie publiczne i oceniają je, tak samo osoby w życiu publicznym, demokratycznie do tego powołane mają prawo odwoływać się do poezji - powiedział o oświadczeniu Adam Hofman, rzecznik PiS.

- Rozumiem, że pani Herbertowa może mieć jakieś odczucia odnośnie tego, w jaki sposób twórczość jej męża jest przekazywana w społeczeństwie, ale nie jest chyba w stanie zabronić, aby tę twórczość podziwiać i cytować - stwierdziła z kolei w rozmowie z TVN24 Beata Szydło, wiceprezes PiS.

- Twórczość Zbigniewa Herberta jest naszym dobrem narodowym i powinna być traktowana, jak narodowa świętość - mówi prof. Piotr Siemaszko z Katedry Literatury Polskiej XIX i XX wieku Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, specjalizujący się m.in. w twórczości Zbigniewa Herberta. - Tymczasem została ordynarnie wykorzystana do politycznej manipulacji. Tak się składa, że Zbigniew Herbert przejawiał poglądy prawicowe, na co w PRL-u nie było zgody. Potem odczuwał pewną niechęć do polityki liberalnej, szczególnie do linii programowej jednej z gazet. Sam zamieszczał artykuły w tygodniku „Solidarność”, ale to, co czynią liderzy PiS-u z jego spuścizną jest niedopuszczalne - uważa wykładowca. - Jest to podwójnie niemoralne ze strony Prawa i Sprawiedliwości. Po pierwsze dlatego, że sfałszowano myślowy przekaz autora, dopuszczono się znaczącej nadinterpretacji, a po drugie dlatego, że Zbigniew Herbert już sam się obronić nie może.

To nie te czasy

W wierszu jest również mowa o tym, aby „nie opuszczała cię twoja siostra Pogarda dla szpiclów, katów, tchórzy - oni wygrają, pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę”. Jest tam także apel o to, aby nie przebaczać, bo „zaiste nie w twojej mocy przebaczać w imieniu tych, których zdradzono o świcie”. A za to wszystko „nagrodzą cię (...) tym, co mają pod ręką, chłostą śmiechu, zabójstwem na śmietniku”. A ty „idź wyprostowany wśród tych, co na kolanach (...). Bądź wierny. Idź”.

- Przekaz wierszy Zbigniewa Herberta jest bardzo uniwersalny - przyznaje prof. Piotr Siemaszko. - Utwór powstał jednak we wczesnych latach 70., kiedy rządziły twarde, siermiężne realia Gomułki, a potem Gierka. Tylko wtedy ten wiersz miał krystaliczną czystość. Tymczasem wpisywanie go w kontekst tragicznych wydarzeń z 10 kwietnia ubiegłego roku pod Smoleńskiem to straszliwe okaleczanie tego utworu - uważa naukowiec. - Ten tekst inkrustowany jest pięknymi, poetyckimi metaforami, ale ich logika polega na tym, że tylko jako całość stanowią sens. Tymczasem PiS wyrywając fragment z kontekstu dokonało gwałtu na poezji Herberta. Nikt przecież dziś nie pada na kolana przed Rosją. To są już inne realia. To źle pojęty romantyzm.

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie