Zboża już się tu nie miele, ale krzewi naukę i gości młodzież

Józef GórskiZaktualizowano 
Na początku lat osiemdziesiątych uruchomiono nowoczesny, sprowadzony z Europy Zachodniej, system paczkowania mąki, kaszy do kilogramowych torebek<br>
Na początku lat osiemdziesiątych uruchomiono nowoczesny, sprowadzony z Europy Zachodniej, system paczkowania mąki, kaszy do kilogramowych torebek Archiwum
To już historia. W mijającym tygodniu miałem okazję i przyjemność uczestniczyć w oficjalnym otwarciu Międzynarodowego Centrum Spotkań Młodzieży w dawnych toruńskich młynach.

Dobrze znam to miejsce. Przez czternaście lat, do 1994 roku byłem zastępcą dyrektora, odpowiadałem za kwestie techniczne i inwestycje w ówczesnych młynach, Nigdy bym nie przepuszczał, że one upadną. Teraz się cieszę, że co prawda nie będzie się tutaj już przerabiać zboża, ale za to propagować naukę i gościć młodych ludzi.
[break]
Wraz z przemianą młynów na celu edukacyjne kończy się ważny etap w historii gospodarczej Torunia. Wydaje się, że młyny były tutaj od zawsze, a starsi mieszkańcy zapewne pamiętają kolejki ciągników a nawet furmanek, które po żniwach zastawiały wszystkie ulice wokół młynów. Przyszłe kadry kształciło technikum młynarskie, a „Spomasz” wytwarzał maszyny i urządzenia dla przemysłu młynarskiego.
Toruń i okoliczny region ma bogatą tradycję młynarstwa. Już w 1292 r. istniał młyn wodny nad Drwęcą w Lubiczu. Pełnił on funkcje obronne, interesowali się nim bardzo Krzyżacy i zabiegali o kontrolę nad nim. Położony na granicy i na szlaku wodnym był ważnym punktem handlowym. Sytuacja zmieniła się dopiero po 1457 r., kiedy wieś Lubicz przypadła Toruniowi w podzięce za wkład jego mieszkańców w walce z Krzyżakami.
W samym Toruniu w roku 1897 wybudowano młyn parowy, pszenno-żytni, o zdolności przemiałowej 15-30 ton na dobę. Pierwszym właścicielem był Gustav Regitz. W tym czasie był to jeden z największych młynów parowych na Pomorzu.

Młyny Richtera

W następnych latach zakład przejął i rozbudował Gustaw Gerson. Były ku temu idealne warunki terenowe - rzeczka i bocznica kolejowa z dworca kolejowego Toruń-Mokre. W roku 1916 zbudowano magazyn zbożowy o pojemności 300 ton. W 1923 r. pochodzący z Warszawy Leopold Richter odkupił młyn i rozpoczął prace nad jego rozbudową.
W roku 1927 młyn strawił pożar, ale w następnym roku został odbudowany i rozbudowany. Zwiększono zdolność przemiałową młyna z zachowaniem pierwotnego wyglądu. W tym okresie do południowej ściany młyna dobudowano magazyn zbożowy.
W latach okupacji niemieckiej, w nocy z 14 na 15 maja 1941 roku, młyn strawił pożar. Okupant o jego spowodowanie oskarżył pracowników. Niemcy aresztowali całą nocną zmianę. Z dziewięciu osób, ocalała tylko jedna osoba. Ośmiu pracowników zostało zamordowanych. Dla upamiętnienia tego wydarzenia w roku 1967 od strony ul. Kościuszki odsłonięto monument martyrologii.
Spalony w 1941 roku młyn został przez Niemców odbudowany w latach 1942-1943, zwiększono zdolność przemiałową do 130 ton na dobę, dobudowano młyn żytni, z charakterystyczną bryłą nawiązującą do toruńskiego gotyku. Elewacja została odświeżona i pokryta cegłą licową. Młyn żytni miał zdolność przemiałową 70 ton zboża na dobę.

Na państwowym

Po wyzwoleniu młyny zostały upaństwowiono w 1946 r. i funkcjonowały pod nazwą Polskie Zakłady Zbożowe. Częściowo zdewastowane urządzenia zostały odrestaurowane i uruchomiono produkcję przetworów zbożowych, mąki wrocławskiej, tortowej, kaszy manny.
Po zmianach dokonanych w podziale administracyjnym kraju, w 1975 r. powstało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo-Młynarskiego „PZZ” w Toruniu. Należały do niego byłe zakłady „PZZ” w Wąbrzeźnie oraz częściowo w Nowym Mieście Lubawskim i w Rypinie, łącznie 16 wydziałów produkcji podstawowej, elewator i 15 wolno stojących spichrzy zbożowych na terenie dawnego województwa toruńskiego. PZZ-ty w całym województwie zatrudniały blisko tysiąc pracowników, z tego ok. 130 w toruńskim młynie.
W roku 1983 rozpoczęto szeroki zakres prac modernizacyjnych, które miały wpłynąć na poprawę technologii produkcji i zmniejszenie, tak groźnego dla młynów, zagrożenia pożarowego. Młyny toruńskie osiągnęły największą w swojej historii łączną zdolność przemiałową 300 ton na dobę. Przedsiębiorstwo współpracowało z Toruńskimi Zakładami Urządzeń Młyńskich „Spomasz” przy badaniu przydatności prototypów maszyn i urządzeń młyńskich.
W roku 1991 rozpoczęto budowę elewatora produkcji czechosłowackiej i przystąpiono do kompleksowej modernizacji młyna pszennego. Był to jednocześnie trudny okres w działalności przedsiębiorstwa ze względu na następujące w Polsce zmiany społeczno-gospodarcze.
Sytuacja ekonomiczna stale się pogarszała. W 1992 roku wprowadzono w przedsiębiorstwie zarząd komisaryczny i postawiono je w stan likwidacji. W następnych latach młyny prowadziła jeszcze spółka Rolno-Przemysłowe Towarzystwo Inwestycyjne „PZZ” sp. z o.o. w Warszawie - Młyn Toruń, która jednak w 1997 roku ogłosiła upadłość. W 2004 r., za zobowiązania wobec skarbu państwa, obiekty młynów przejął Urząd Miasta Torunia. Teraz do dawnych młynów zaprasza Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, Toruński Inkubator Technologiczny, Międzynarodowe Centrum Spotkań Młodzieży. Młyny - choć już tylko z nazwy - otrzymały nową szansę.

polecane: Flesz - Co piąta transakcja będzie wymagać użycia PIN-u

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3